Türkistan, tasavvuf felsefesinin doğup,

kaynayıp ve yeşerdiği yer. Yusuf Hame-

dani’nın öğrencisi olan Hoca Ahmet Yesevi, ilk

Türk tarikatı Yesevi’liğin kurucu ve 99 bin

Horasan erininde bir anlamda piridir. Onun ye-

tiştirdiği Lokman Perende’den feyz alan Hün-

kar Hacı Bektaş Veli’dir.

Hacı Bekta Veli XII. yüzyılında Anadolu’ya

gelir. Aşıkpaşa tarihinde yazıldığı gibi, önce Si-

vas ordan da Anadolu’nun  her mesafesine

eşit aralıkta tam da merkez sayılabilecek bir

yerde, Sulucakarahöyük’e yerleşir. Burada kur-

duğu dergah okul olur. Tanrı aşkı ve insan sev-

gisi dolu öğrenciler yetiştirir. Bu ilkelerle yeti-

şenler, Anadolu dört bir yanına dağılarak,

bu felsefelerini Anadolu’ya ve Balkanlara hızla

yayarlar. Böylece Hacı Bektaş Veli Anadolu

Aydınlanmasına başlatmış olur.

Bir ulusu ayakta  tutan en önemli güç, o ulu-

sun dili, töreleri, gelenekleri, inançları ve tarihi-

dir. Hacı Bektaş Veli’de tüm eserlerinde Türk

dilini kullanmış ve dilin Anadolu’ya hakim kıl-

masında çok önemli rolü olmuştur.

Arap tutuculuğuna karşın İslam dinini, hoş-

görü ortamı içinde sevdirdi. Türk gelenek ve

göreneklerini içinde harmanlayarak tasavvufi

bir yaklaşım getirdi.

Tüm bu felsefini “Makalat!” adlı eserinde,

Alevi Bektaşi felsefesinin temel kaynağı olan

“Dört Kap, Kırk Makam” düşüncesini açıkla-

mıştır. Onun felsefesinde cihat yalnız kötülük-

lerin kaynağı olan nefse karşı yapılır. Onun

içindir ki Pirin “Eline beline diline sahip ol.

Aşına, işine, eşine sadık ol.” Düstrunun tüm

yaşamında uygulayanlar, Mürşid-i Kamil mer-

tebesinde insani yüceliğin zirvesine ulaşabilir.

Hacı Bektaş Veli, Türk ulusuna edebi yurt

kılmayı ilke edindi ve birliğin sağlanmasına

katkı sundu. Bu konuda onun gücü, silah ve sa-

vaş değil, sevgi ve akıl bilgeliğini en iyi şekilde

kullanarak en güzel örneğini sergiledi.

Hünkar, kurduğu bu düşünce sistemi ile ilim

irfan, sevgi, barış, dostluk, pınarı olmuştur. Onun

yolunda ve ondan aldığımız güç ve esinle insan-

lığın erdem kurallarına ulaşacağız. Hacı Bektaş

Veli’nin şu dizeler yazımın özünü  de  en açık

ifadelerle özetler niteliktedir.

Sevgi muhabbet kaynar, yanan ocağımızda

Bülbüller şevke gelir, gül açar bağımızda

Hırslar kinler yok olur, aşkla meydanımızda

Arslanlarla ceylanlar dosttur, kucağımızda